Trump'ın kaldırılacağını açıkladığı CAATSA yaptırımları ne anlama geliyor?

ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklaması, 2020 yılından bu yana yürürlükte bulunan yaptırımların kapsamını yeniden gündeme taşıdı. CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), Türkçesiyle "Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası" 2 Ağustos 2017'de yürürlüğe giren ABD yasasıdır.

Yasa, ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak değerlendirdiği Rusya, İran ve Kuzey Kore ile savunma veya istihbarat alanında önemli düzeyde iş birliği yapan kişi ve kuruluşlara yaptırım uygulanmasını öngörüyor.

Türkiye'ye yönelik yaptırımların hukuki dayanağını ise yasanın 231'inci maddesi oluşturuyor. Bu madde, Rusya'nın savunma ve istihbarat sektörüyle "önemli işlem" gerçekleştiren kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasına imkân tanıyor.

Türkiye neden yaptırıma tabi tutuldu?

ABD yönetimi, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 Triumf satın almasının ardından Aralık 2020'de CAATSA yaptırımlarını yürürlüğe koydu. Aynı süreçte Türkiye, Lockheed Martin F-35 Lightning II programından da çıkarıldı.

Yasa hangi yaptırımları içeriyor?

CAATSA'nın 235. maddesi, ABD Başkanına uygulanabilecek 12 yaptırım seçeneği sunuyor. Başkanın bu seçeneklerden en az beşini uygulaması gerekiyor. Yasada yer alan yaptırım seçenekleri şunlar:

ABD İhracat-İthalat Bankası desteklerinin kesilmesi,

Mal ve teknoloji ihracat lisanslarının verilmemesi,

ABD finans kuruluşlarından kredi sağlanmasının engellenmesi,

Uluslararası finans kuruluşlarından kredi verilmesinin engellenmesi,

ABD Merkez Bankası sistemiyle bazı mali işlemlerin sınırlandırılması,

ABD kamu kurumlarının yaptırım kapsamındaki kişi ve kuruluşlarla sözleşme yapmasının yasaklanması,

Döviz işlemlerine kısıtlama getirilmesi,

Bankalar arası ödeme ve kredi transferlerinin sınırlandırılması,

ABD'de taşınmaz ediniminin yasaklanması,

ABD kişi ve şirketlerinin sermaye ve borç işlemlerinin sınırlandırılması,

ABD'ye giriş yasağı uygulanması,

Yaptırım kapsamındaki kurumların üst düzey yöneticilerine de yaptırım uygulanması.

Türkiye'de kimler yaptırım listesine alındı?

ABD'nin uyguladığı yaptırımlar kapsamında; Savunma Sanayii Başkanlığı, Dönemin Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir, Savunma Sanayii Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit, Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanı Serhat Gençoğlu, Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz yaptırım listesine alındı.

Bu kapsamda Savunma Sanayii Başkanlığının ABD'den savunma ekipmanı ve teknoloji ihracat lisansı alması engellenirken, uluslararası finans kuruluşlarından kredi kullanımı da sınırlandırıldı. Listede yer alan kişilere ayrıca ABD'ye giriş yasağı ve mal varlığına yönelik yaptırımlar uygulandı.

Yaptırımların kaldırılması ne anlama geliyor?

Trump'ın "kaldıracağız" açıklamasının hayata geçirilmesi halinde, Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik ihracat lisansı ve finansman kısıtlamalarının kaldırılması, savunma sanayii alanındaki iş birliğinin yeniden genişletilmesi ve iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin normalleşmesi yönünde önemli bir adım atılmış olacak.