Pezeşkiyan’dan ekonomi toplantısında denetim çağrısı

Pezeşkiyan, stokçuluk ve kontrolsüz fiyat artışlarının önlenmesi için zincirin her aşamasının sürekli izlenmesi gerektiğini vurguladı. “Savaş koşullarında stokçuluğu, dağıtım ağının aksamasını ve kontrolsüz fiyat artışını önlemek için üretimden tüketime kadar zincirin tüm halkalarının sürekli izlenmesi ve denetlenmesi gerekiyor.” dedi.

Cumhurbaşkanı, İran’a yönelik ekonomik baskıların halk üzerinde hoşnutsuzluk oluşturmayı hedeflediğini belirterek, “Düşmanın en önemli hedeflerinden biri ekonomiyi bozmak ve insanların geçim kaynaklarına baskı uygulamaktır.” ifadelerini kullandı. Hükümetin hem üreticilerin karını hem de tüketici memnuniyetini koruyacak politikalar izlemesi gerektiğini söyledi.

İran’da enflasyon ve denetim baskısı

İran ekonomisi Mayıs ayında ağır baskılar altında. Resmi verilere göre yıllık enflasyon %50,6 seviyesinde açıklansa da IMF, 2026 genelinde bu oranın %68,9’a çıkabileceğini öngörüyor. Gıda fiyatlarında artış çok daha sert: şeker son haftalarda %30’dan fazla yükselirken, katı yağlarda yıllık artış %375’e ulaştı. İran riyali ise serbest piyasada 1,77 milyon seviyesine gerileyerek tarihi düşük seviyeyi gördü.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın “üretimden tüketime sıkı denetim” çağrısı, esnaf üzerinde yoğun baskı oluşturuyor. Küçük işletmeler artan maliyetlerini fiyatlara yansıtamadıkları için kar marjlarının erimesi riskiyle karşı karşıya. Tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle esnafın “stokçuluk” suçlamasıyla karşılaşma endişesi de artıyor.

Savaş koşulları nedeniyle 70 günü aşkın süredir devam eden internet kesintileri, e‑ticaret ve dijital hizmetleri neredeyse durma noktasına getirdi. Milyonlarca kişi iş kaybı yaşarken, hükümet halkın alım gücünü desteklemek için esnaf üzerinden işleyen devlet garantili “kredili gıda alımı” sistemini devreye soktu.

Ekonomik çöküşü engellemek için Mart ayında asgari ücret %60 artırıldı. Ayrıca İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri ücretlendirecek bir “Boğaz Otoritesi” kurarak yıllık 30 milyar dolar gelir hedeflediğini açıkladı.