NATO'dan Rusya'ya caydırıcılık mesajı: Doğrudan bir çatışma yakın mı?

Rusya ile Batılı ülkeler arasındaki gerilim, NATO'nun caydırıcılık ve savunma hazırlıklarını yeniden gündeme taşıdı. İttifakın Avrupa'daki Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı ABD'li General Alexus Grynkewich'in, Polonya'nın başkenti Varşova'da düzenlenecek güvenlik konferansında olası bir saldırıya karşı NATO'nun "zafer teorisini" ortaya koyması bekleniyor.

Grynkewich'in sözcüsü Albay Martin O'Donnell, söz konusu yaklaşımın temelinde NATO'nun üstünlüğünü korumak, saldırıları caydırmak ve olası bir çatışmada galip gelmek için gerekli koşulları oluşturmak bulunduğunu belirtti.

İttifakın savunma planlarının ayrıntılarını açıklaması beklenmezken, toplantının Moskova'ya caydırıcılık mesajı vermesi ve özellikle doğu kanadındaki NATO üyelerinin güvenlik kaygılarını gidermesi amaçlanıyor.

Polonya'dan güçlü karşılık çağrısı

Polonya Dışişleri Bakanı, Financial Times gazetesine yansıyan açıklamalarında, Rusya kaynaklı olası hibrit saldırılara karşı NATO ülkelerinin güçlü ve kararlı bir karşılık vermeye hazır olması gerektiğini ifade etti.

Polonyalı yetkilinin ayrıca, Avrupa Birliği'ne giriş yapan Rus vatandaşlarının biyometrik pasaport taşımasını zorunlu hale getirme çağrısında bulunduğu aktarıldı. Bu önerinin, sahte kimliklerle seyahat ederek faaliyet yürüten kişilerin tespit edilmesini kolaylaştırmayı hedeflediği belirtildi.

Batılı yetkililer, siber saldırılar, sabotajlar ve istikrarsızlık oluşturmayı amaçlayan diğer faaliyetlerin Avrupa güvenliği açısından risk oluşturduğunu savunuyor. Almanya'daki bir havalimanında patlayıcı yüklü bir insansız hava aracının bulunması da bu endişeleri artıran olaylar arasında gösteriliyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise daha önce yaptığı açıklamalarda Rusya'nın hafife alınmaması gerektiğini belirtirken, Moskova'nın NATO'nun kendisinden daha güçlü olduğunun farkında olduğunu ifade etmişti.

Doğrudan savaş kaçınılmaz mı?

Batı'daki güvenlik tartışmaları, Rusya'nın NATO üyesi bir ülkeye yönelik sınırlı bir saldırıyla ittifakın ortak savunma iradesini sınayabileceği ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor. Polonya ile Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya, Rusya ve Belarus'a yakınlıkları nedeniyle olası gerilim senaryolarında öne çıkıyor.

Bununla birlikte, siyasi ve stratejik araştırmacı Roland Bégimov, Rusya'nın NATO ülkelerinden birine saldırmak için hazır bir planı bulunduğu görüşüne katılmıyor. Bégimov, son açıklamaların tırmanmayı durdurmaya yönelik uyarılar olarak da değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Uzman değerlendirmelerine göre olası bir gerilim yalnızca konvansiyonel silahlarla yürütülen bir çatışma biçiminde ortaya çıkmayabilir. Siber saldırılar, sabotajlar ve Ukrayna'ya askeri destek sağlayan tesislerin hedef alınması gibi yöntemler de gündeme gelebilir.

Cenevre Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Hasni Abidi ise hibrit saldırılarda en önemli sorunlardan birinin, hangi eylemin NATO'nun askeri karşılığını gerektirecek ölçüde bir saldırı sayılacağının belirlenmesi olduğunu vurguluyor.

En büyük risk, gerilimin kontrolden çıkması

NATO'nun kolektif savunma ilkesi, ittifak üyelerinden birine yönelik saldırının tüm ittifakı ilgilendirmesi anlamına geliyor. Bu nedenle Rusya ile bir NATO üyesi arasında yaşanabilecek doğrudan çatışmanın, Ukrayna'daki savaştan farklı ve çok daha geniş sonuçlar doğurma ihtimali bulunuyor.

Eski ABD'li diplomat Donald Jensen de NATO'nun Rusya kaynaklı bir saldırıyı yanıtsız bırakmayacağını değerlendiriyor. Olası karşılığın yaptırımlardan askeri takviyelere, savunma operasyonlarından siber karşı saldırılara kadar farklı biçimler alabileceği belirtiliyor.

Ancak temel sorun, Rusya'ya karşı caydırıcılığı korurken gerilimin geniş çaplı bir savaşa dönüşmesini önlemek. Her iki tarafın da nükleer silahlara sahip olması, olası bir doğrudan çatışmanın sonuçlarına ilişkin kaygıları daha da artırıyor.