Küresel gıda fiyatları 3 yılın zirvesine yakın seyrediyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), mayıs ayına ilişkin küresel gıda fiyat endeksi verilerini açıkladı. Buna göre dünya genelindeki gıda fiyatları son üç yılın en yüksek seviyelerine yakın seyrini sürdürürken, nisanda görülen seviyenin yalnızca sınırlı ölçüde gerisine indi.

FAO Gıda Fiyat Endeksi mayısta 130,8 puan olarak kaydedildi. Endeks bir önceki aya göre 0,2 puan gerilerken, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,9 daha yüksek gerçekleşti. Buna rağmen Mart 2022'de görülen tarihi zirvenin halen yüzde 18,4 altında bulunuyor.

Uzmanlar, özellikle enerji ve gübre maliyetlerindeki yükselişin tarımsal üretim üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiyor. İran'a yönelik ABD ve siyonist rejim saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki enerji ve lojistik akışlarında yaşanan aksaklıkların yakıt ve gübre fiyatlarını yükselttiği, bunun da başta mısır ve pirinç olmak üzere birçok ürünün üretim maliyetini artırdığı belirtiliyor.

Mayıs ayında tahıl fiyatları belirgin yükseliş gösterdi. Tahıl Fiyat Endeksi yüzde 2,6 artışla 114,3 puana ulaştı. Bu artışta özellikle buğday, mısır ve pirinç fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu.

Küresel buğday fiyatları üst üste dördüncü ayda da yükseldi. ABD başta olmak üzere önemli ihracatçı ülkelerde beklenen düşük verim ve yüksek üretim maliyetleri fiyatları yukarı taşıdı. Mısır fiyatları ise güçlü ithalat talebi ve bazı üretici ülkelerdeki arz daralması nedeniyle destek buldu.

Pirinç fiyatları da yüzde 2,7 arttı. Asya'daki başlıca ihracatçı ülkelerde hava koşullarına ilişkin endişeler ve yükselen enerji maliyetleri fiyatlar üzerinde etkili oldu.

Şeker fiyatlarında ise dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Şeker Fiyat Endeksi mayısta yüzde 7,5 artarak Ekim 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Brezilya'da şeker kamışının daha fazla etanol üretimine yönlendirilmesinin, küresel arz konusunda endişeleri artırdığı belirtildi.

Öte yandan bitkisel yağ fiyatlarında yılın ilk düşüşü görüldü. Endeks yüzde 4,6 gerileyerek 185 puana indi. Palm yağı ve soya yağı fiyatlarındaki düşüş, ayçiçeği ve kanola yağındaki yükselişi dengeledi.

Süt ürünleri fiyatlarında da sınırlı bir gerileme yaşanırken, et fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti.

FAO'nun yayımladığı ayrı bir raporda ise küresel tahıl üretimine ilişkin beklentilere yer verildi. Kuruluş, 2026-2027 sezonunda dünya tahıl üretiminin yüzde 2 azalarak 2,982 milyar tona düşeceğini öngördü. Buna karşın küresel tahıl tüketiminin artmaya devam etmesi bekleniyor.

Rapora göre dünya tahıl stoklarının da hafif gerilemesi öngörülürken, bu durumun önümüzdeki dönemde gıda piyasalarındaki fiyat baskısını canlı tutabileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, enerji maliyetleri, iklim koşulları ve jeopolitik gelişmelerin küresel gıda fiyatlarının yönünü belirlemeye devam edeceğine dikkat çekiyor.