İran’ın çok boyutlu savunma planı ve Besic'in önemi

İran işleri konusunda uzmanlaşmış gazeteci ve araştırmacı Ramazan Bursa, El Cezire için "İran’ın Çok Boyutlu Savunma Planı" başlıklı bir makale kaleme aldı.

Makalenin başında İran'daki protestoların başlangıcı ve şiddet olaylarına evrilmesini anlatan Bursa, ABD ve işgal rejiminin protestolara verdiği desteği ve tehditlerini hatırlattı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, bir yandan müzakere, diğer yandan saldırı seçeneklerini içeren açıklamalar yapmayı sürdürdüğünü belirten Bursa, buna karşın Pentagon'un, Orta Doğu’da ciddi bir askerî yığınak gerçekleştirdiğini; bu nedenle askerî seçeneğin hâlâ güçlü bir şekilde masada olduğunu söyledi.

Çok cepheli savaş

İran yönetiminin, tüm hazırlıklarını en kötü senaryolara göre yaptığını aktaran Bursa, İran'ın savunma kademelerini anlattığı makalesini şöyle sürdürdü:

"ABD’nin İran’a saldırması halinde ülke içinde iki muhtemel senaryo üzerinde duruluyor:

1. ABD’nin İran’a yönelik kapsamlı ve sert bir saldırı başlatması durumunda, ülke genelinde eş zamanlı ayaklanmaların başlaması ihtimali bulunuyor.

Bu senaryoda, İran’ın batı ve güney bölgelerindeki ayrılıkçı terör örgütlerinin, 'Halkın Mücahitleri' örgütüne yakın unsurların ve Pehlevi yanlılarının, başkent Tahran dâhil birçok şehirde sokaklara çıkabileceği belirtiliyor. Ayrıca İran içindeki Mossad unsurlarının da bu süreçte aktif rol oynayacağı ifade ediliyor.

2. Diğer bir ihtimal ise, ABD saldırıları karşısında – İran ile israil arasında yaşanan 12 günlük savaşta olduğu gibi – rejimi destekleyen güçlerin, laik kesimlerin, reformcu kanadın, aşiretlerin ve birçok toplumsal yapının yabancı saldırıya karşı çıkarak İran yönetimini desteklemesi.

Bu durumda, terör örgütleri ve ayrılıkçı hareketler sokağa çıkmamayı tercih edebilir. Yabancı saldırıya karşı yönetim etrafında güçlü bir destek oluşması halinde, örgütler ve Pehlevi yanlıları, sahadaki faaliyetlerin istenen sonucu vermeme ihtimali nedeniyle geri durabilir.

Rejim içeride kendini nasıl savunacak?

İran, tüm hazırlıklarını en kötü senaryolara göre yaptığı söylenebilir. İran, ABD ve israilin ortak saldırısının, yüksek şiddet içeren iç ayaklanmalarla eş zamanlı gerçekleşmesi ihtimaline hazırlık yapıyor.

İran’ın dış saldırılara karşı en güçlü cevabı, balistik ve hipersonik füze teknolojileri ile insansız hava araçlarıdır. İran’ın, ABD ve İsrail’den gelebilecek çok cepheli saldırılara Amerikan üslerini hedef alarak ve İsrail’deki stratejik noktaları vurarak karşılık vereceği biliniyor.

Ancak ABD ve israil saldırılarıyla eş zamanlı olarak ülke içinde silahlı bir isyanın başlaması, İran’ı son derece kritik, karmaşık ve çok cepheli bir savaş sürecine sürükleyebilir ve bu da ciddi riskler barındırır.

Böyle bir senaryoda İran’ın içeride isyanı bastırmak için kullanacağı en etkili güç, Devrim Muhafızları’na bağlı Besic güçleri olacaktır.

Besic’in yapısı nedir?

Besic, 1979 yılında Ayetullah Humeyni’nin talimatıyla gönüllü bir milis teşkilatı olarak kuruldu. İran-Irak Savaşı’nda son derece aktif bir rol oynadı. Bu savaşta hayatını kaybeden İranlıların yüzde 39,2’si Besic mensuplarından oluşuyordu.

Besic, iç ve dış tehditlere karşı bir savunma örgütü olarak kabul ediliyor. Temel görevi, halkı İslam Devrimi ideolojisi çerçevesinde eğitmek ve direniş hattında tutmak. Bu kapsamda ülke genelinde yaklaşık 20 milyon üyesi bulunuyor.

Besic’e katılan her yeni üye askerî ve ideolojik eğitim alıyor. Daha da önemlisi, Besic halkı mahalle savunması ve direnişe hazırlıyor.

Besic, ülke genelinde örgütlü bir yapıya sahip. Şehirler, nüfus yoğunluğuna göre 'direniş bölgelerine' ayrılmış durumda ve her bölgede birden fazla 'direniş mahallesi' bulunuyor.

Her direniş mahallesi, birkaç 'direniş istasyonuna' ayrılmıştır. Her direniş istasyonu bünyesinde, istasyonun büyüklüğüne göre sayıları değişen organize gruplar bulunur. Besic merkezleri üniversitelerde, okullarda, fabrikalarda, köylerde, camilerde ve mahallelerde yer almaktadır. Ülke genelinde Besic üsleri en güçlü yapılar arasında sayılmakta olup, bunların başında Tahran gelmektedir.

Mahallelerde ve köylerde bu merkezler çoğunlukla camilerin içinde ya da yakınında yer alır. Bu nedenle söz konusu merkezler, bulundukları camilerin isimleriyle anılmaktadır.

Devrim Muhafızları’nın personel yönetmeliğine göre Besic üç gruba ayrılmaktadır: Temel Besic, Aktif Besic ve Özel Besic.

Temel Besic üyeleri, kısa süreli askerî, ideolojik ve siyasi eğitim aldıktan sonra Besic ile çeşitli alanlarda iş birliği içinde görev yapmaya başlar.

Aktif üyeler, temel eğitimi tamamladıktan sonra ileri düzey eğitim almak üzere Devrim Muhafızları ile çalışmalarını sürdürür.

Özel üyeler ifadesi ise, üstlerinin değerlendirmesine göre Devrim Muhafızları bünyesinde görev yapabilecek ideolojik ve askerî yeterliliğe sahip Besic unsurlarını tanımlar.

Özel üyeler düzenli maaş alırken, diğer üyeler düzenli maaşa sahip değildir; ancak çeşitli ayrıcalıklardan yararlanırlar.

Besic’in askerî yapısı

Besic’in çok sayıda askerî karargâhı bulunmaktadır. Bu karargâhlardaki faaliyetler yalnızca askerî alanla sınırlı değildir; aynı zamanda sosyal ve kültürel faaliyetler de bu merkezlerde planlanmakta ve yürütülmektedir.

İmam Hadi Karargâhı

Bu karargâh, 2012 yılında Ayetullah Hamaney’in talimatıyla kurulmuş ve adını Onuncu İmam’dan almıştır. Görevleri arasında Besic üyelerine askerî eğitim verilmesi ve askerî tatbikatların planlanması yer almaktadır. Ülke genelinde çok sayıda şubesi bulunmaktadır.

Aşura Tugayı

Aşura Tugayı, İmam Hadi Karargâhı’nın yapısı içinde faaliyet göstermektedir. Eyaletlerde aktif olan bu tugay, 15 yaş üstü erkeklerin Besic çatısı altında toplanmasını sağlayan yapıdır.

Aşura Tugayı’nın faaliyet alanları arasında toplantıların korunması ve denetlenmesi ile acil durumlarda yardım sağlanması yer almaktadır. Son yıllarda faaliyet alanını genişleterek sosyal, siyasi ve kültürel projeler yürütmeye başlamıştır. Ayrıca siber saldırılarla mücadele konusunda da çeşitli faaliyetler yürütmektedir.

Bu tugayın yumuşak güç alanında çok sayıda faaliyeti bulunduğu ve temel amacının ayaklanmalarla ve sokak gösterileriyle mücadele olduğu bilinmektedir. 1990’lı yılların başında muhalif sokak gösterilerini bastırma girişimleriyle tanınmıştır.

Geçmişte İsfahan, Şiraz ve Kazvin şehirlerindeki karışıklıklar, Aşura Tugayı’nın şekillenmesinde belirleyici rol oynamıştır. 2015 yılı itibarıyla ülke genelindeki tugay merkezlerinin sayısının yaklaşık 4200 olduğu belirtilmektedir.

Bu tugay, özel görevler için Besic’in üst rütbeli üyelerini bünyesine almakta, onları eğitmekte ve İmam Ali ile İmam Hüseyin tugaylarına göndermektedir.

Zehra Tugayı

Zehra Tugayı, kadınlara yönelik faaliyet yürüten en önemli Besic birimlerinden biridir. 15 yaş üstü kadınları Besic yapısına dâhil etmek amacıyla kurulmuştur.

2015 yılı itibarıyla ülke genelinde yaklaşık 1800 merkezinin bulunduğu tahmin edilmektedir.

Sosyal, kültürel, siyasi ve yumuşak güç alanlarında faaliyet göstermekte, ayrıca birçok alanda Besic’in askerî tatbikatlarına katkı sağlamaktadır.

Beytülmakdis Tugayı

Beytülmakdis Tugayı’nın görevleri arasında ülke genelinde patlak veren sivil gösterilerin bastırılması yer almaktadır. Protestoların seyrine göre karşı tedbirler almaktadır.

Şehir ve köylerin güvenliğinin sağlanması da bu birimin görevleri arasındadır. Ayaklanma karşıtı askerî tatbikatlar, tugayın gerçekleştirdiği büyük çaplı tatbikatlar arasında yer alır.

Beytülmakdis Tugayı mensuplarının, Aşura Tugayı mensuplarına kıyasla İslam Cumhuriyeti’ne daha sadık oldukları kabul edilmektedir. Ülke genelinde bu tugaya bağlı yaklaşık 1500 askerî merkez bulunmaktadır.

İmam Ali Tugayı

2011 yılında kurulan bu tugayın görevi, güvenlik tehditleriyle mücadele olarak belirlenmiştir.

Besic bünyesinde güvenlik tehditleriyle mücadele ve ayaklanmaların bastırılması konusunda en önemli birim olarak kabul edilmektedir. Olağanüstü durumlarda tam karar alma yetkisine sahiptir.

Görevleri arasında stratejik bina ve ofislerin güvenliği de bulunmaktadır.

2017 yılı itibarıyla ülkenin farklı bölgelerinde Devrim Muhafızları karargâhları içinde yaklaşık 180 birimi bulunmaktadır.

İmam Hüseyin Tugayı

Bu tugayın görevi, dış saldırılar ve güvenlik tehditleriyle mücadele olarak belirlenmiştir.

Ülke genelinde 500 noktada birimleri bulunmaktadır ve diğer birimlere kıyasla daha bağımsız bir yapıya sahiptir. Dış saldırılara karşı sık sık askerî tatbikatlar gerçekleştirmektedir.

Tugay üyeleri profesyonel askerlerden oluşmaktadır.

Suriye’de savaşan birçok gönüllü milis gücü bu birlik tarafından organize edilmiş ve Suriye’ye gönderilmiştir.

Kevser Tugayı

Tamamı kadınlardan oluşan bu tugay, şehir güvenliğinin sağlanmasında destek görevi üstlenmektedir.

Ayaklanma dönemlerinde aktif olarak isyan bastırma görevleri yürütmektedir. Yapı itibarıyla 'Beytülmakdis Hızlı Müdahale Birimine' benzemektedir.

Besic İletişim Ağı

Besic unsurları arasındaki iletişimi sağlamak için 'Şebab' (SHABAB) adlı bir iletişim programı kullanılmaktadır. Bu program, iç iletişimin hızlı ve sağlıklı şekilde yürütülmesi amacıyla 2011 yılında hizmete alınmıştır. Ayrıca 'SAMT Center' adlı görüntülü konuşma uygulaması da bulunmaktadır.

Bu sistem, hem günlük faaliyetlerde hem de olağanüstü dönemlerde emirlerin üst kademeden alt birimlere hızlıca iletilmesini ve hızlı örgütlenmeyi sağlamaktadır.

İran ile israil arasında yaşanan 12 günlük savaşta, Besic ülke genelinde sokakların kontrol altına alınmasında ve İran içinden gerçekleştirilen saldırıların durdurulmasında en aktif rolü üstlenmiştir. Bu süreçte Şebab programı kritik bir işlev görmüştür.

Salihin Halkaları Birimi

Bu birim 2008 yılında kurulmuş, 2009’daki Yeşil Hareket protestolarının ardından hızla yapılandırılmıştır.

Üyeler, yaş gruplarına göre beş halka şeklinde örgütlenmiştir:

7–11, 12–17, 18–29, 30–50 ve 50 yaş üstü.

Bu gruplar düzenli aralıklarla, yatsı namazından sonra toplanır. Toplantılarda Hamaney’in güncel siyasi konulara ilişkin konuşmaları ve talimatları takip edilip analiz edilir.

Görevliler, bu mesajları sorumlu oldukları bölgelerde Pazar, çarşı, okul gibi alanlara ulaştırır. Halkaların genişleme biçimi hiyerarşik (piramit) modeldir.

Üyeler, Hamaney’in konuşmalarını sürekli takip eder, seçimlerde ve devrim yanlısı toplantılarda aktif rol alır ve Devrim Muhafızları’nın tüm programlarına katılır.

Üyelerin üç aşamalı bir eğitimden geçmesi gerekir; başarısız olanlara ek bir hak tanınır. Eğitim kapsamında Mutahhari, Karâti, Şirazi ve Tabatabai gibi isimlerin eserleri okutulur.

Sonuç

Besic, ülke genelinde örgütlenmiş askerî ve sivil bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Askerî karargâhlarının yanı sıra ekonomik, siyasi ve kültürel faaliyetler yürüten birimlere de sahiptir. Hatta boşanma oranlarını azaltmaya yönelik sosyal faaliyetlerle ilgilenen birimleri dahi bulunmaktadır.

Ülkenin en büyük şehirlerinden en ücra köylerine kadar kurulan Besic yapısı, iç ayaklanma dönemlerinde ve dış saldırı durumlarında hızlı hareket edecek şekilde tasarlanmıştır.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik olası bir saldırısı sırasında ülke içinde bir ayaklanma başlaması hâlinde, en kritik görev Devrim Muhafızları’na bağlı Besic güçlerine düşecektir.

Bu denli kapsamlı bir örgütlenmeye sahip olan Besic’in varlığı, ülke içindeki isyan hareketlerinin hedeflerine kısa sürede ulaşmasını neredeyse imkânsız kılmaktadır.

İran ile İsrail arasında yaşanan 12 günlük savaşta, savaşın ikinci gününden itibaren İran içinden gerçekleştirilen saldırıların hızla azaltılması ve saldırganların kısa sürede yakalanması, Besic’in bu yaygın örgütlenmesi sayesinde mümkün olmuştur. Bu savaş, Besic’in iç tehditleri ve ayaklanmaları bastırma kapasitesini açıkça ortaya koymuştur.

Dolayısıyla, İran iç güvenlik tedbirlerini yalnızca polis ve ordu üzerinden değerlendirmek, ülkenin gerçek güvenlik yapısını tam olarak anlamayı engeller.

İran’ın iç güvenlik önlemleri; polis ve ordunun yanı sıra, burada ayrıntılı şekilde ele aldığımız Besic yapısı üzerinden değerlendirilmelidir."