Hürmüz açılmadı: Trump'ın "Özgürlük Projesi" ilk günde belirsizlikle sonuçlandı

ABD Başkanı Donald Trump'ın 4 Mayıs sabah saatlerinde duyurduğu "Özgürlük Projesi", günün sonunda somut bir sonuç üretmeden belirsizlik içinde kaldı. Küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda bekleyen gemilerin geçişine dair net bir ilerleme sağlanamadı.

ABD ile İran arasında gün boyunca karşılıklı açıklamalar ve sert tehditler öne çıktı. Trump, akşam saatlerinde yaptığı açıklamada Amerikan güçlerinin 7 İran botunu batırdığını iddia ederken, İran'ın ABD gemilerine saldırması durumunda "yeryüzünden silineceği" tehdidinde bulundu. Washington ayrıca bölgedeki askeri yığınağın sürdüğünü vurguladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise gün içinde yaklaşık 50 ticari geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı. Ancak boğazdan geçen gemi sayısına ilişkin veriler çelişkili kaldı. ABD tarafı iki ticari geminin geçiş yaptığını savunurken, uluslararası denizcilik verileri yalnızca sınırlı sayıda küçük ölçekli geçişe işaret etti. İran ise bu iddiaları tamamen reddederek son saatlerde hiçbir geminin geçmediğini duyurdu.

Gün boyunca sahada tansiyon da yükseldi. ABD savaş gemilerinin boğaza giriş yaptığı bildirilirken, İran donanması Amerikan unsurlarına "uyarı ateşi" açtığını açıkladı. Washington ise herhangi bir gemisinin hedef alınmadığını savundu.

Öte yandan bir BAE petrol tankerinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığı, Güney Kore bağlantılı bir gemide ise patlama ve yangın meydana geldiği yönünde haberler geldi. Bu gelişmeler, bölgede askeri gerilimin yeniden tırmanabileceği endişelerini artırdı.

Uluslararası denizcilik şirketleri ise güvenli geçişe dair net bir mekanizma oluşmadığı için gemi hareketlerinin fiilen durduğunu belirtti. Sektör temsilcileri, kalıcı bir ateşkes sağlanmadan seyrüseferin başlamasının mümkün olmadığını vurguladı.

Yaklaşık iki aydır süren kriz nedeniyle Hürmüz çevresinde binlerce gemi ve 20 binden fazla denizci mahsur durumda bulunuyor. Günlük yaklaşık 100 geminin geçtiği boğazda savaş sürecinde bu sayı dramatik şekilde düştü.

Analistler, "Özgürlük Projesi"nin ilk gününde ortaya çıkan tabloyu ABD'nin savaş hedeflerinde daralmaya gitmesiyle ilişkilendiriyor. Başlangıçta İran'ın askeri kapasitesini hedef alan stratejinin, artık daha çok Hürmüz üzerinden ekonomik sonuçlar üretmeye yöneldiği değerlendiriliyor.

4 Mayıs gecesi itibarıyla ortaya çıkan tablo, projenin kısa vadede boğazı açma hedefinden uzak olduğunu ve ABD ile İran arasında yeni bir askeri gerilim riskinin sürdüğünü gösteriyor.