Arizona'da Çin'in itirazlarına rağmen Tayvan ofisi açıldı

Arizona Valisi Katie Hobbs'un da katıldığı açılış, Pekin ile Washington arasındaki gerilimin eyalet düzeyindeki ilişkilere de taşındığını ortaya koydu. Çin'in Los Angeles Başkonsolosluğu, ofisin açılmasına karşı çıkarak Arizona yönetimine iki ayrı mektup gönderirken, Hobbs yönetimi Pekin'in uyarılarını dikkate almadı.

Tayvan makamları, Phoenix'teki ofisin ABD'deki 14'üncü temsilcilikleri olduğunu ve özellikle yarı iletken üretimi başta olmak üzere teknoloji alanındaki işbirliğini geliştirmeyi hedeflediğini açıkladı. Ofisin ayrıca bölgede yaşayan Tayvanlılara yönelik hizmetleri artıracağı belirtildi.

Çin makamlarının girişime yönelik itirazı ise daha önce açık biçimde Arizona yönetimine iletildi. Çin'in Los Angeles Başkonsolosluğu, 3 Temmuz tarihli mektubunda Vali Hobbs'tan Tayvan makamlarının girişimine karşı çıkmasını isterken, söz konusu girişimin Çin ile Arizona arasındaki dostluk ve işbirliğine zarar verecek siyasi bir gösteri olduğu değerlendirmesinde bulundu. Aynı tutum 21 Ağustos tarihli ikinci mektupta da yinelendi.

Buna rağmen Hobbs, açılış töreninde Tayvan ile ilişkilerin geliştirilmesi çağrısı yaptı. Arizona'nın seçilmiş yöneticilerinin Tayvan ile ortaklığı destekleme konusunda cesaret göstermesi gerektiğini savunan Hobbs, Tayvanlı şirketlerin eyaletteki faaliyetlerinin genişletilmesi için tüm imkanların kullanılacağını söyledi.

Pekin ise ABD'deki eyalet yönetimlerinin Tayvan makamlarıyla resmi nitelik taşıyan temaslarına kesin biçimde karşı çıkıyor. Çin'in ABD Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Chang, Washington yönetimine ve eyalet makamlarına yönelik tutumun değişmediğini belirterek Çin'in, Çin'in Tayvan bölgesi ile ABD arasında federal veya eyalet hükümetleri dahil herhangi bir biçimde resmi etkileşime karşı olduğunu ifade etti.

Pekin yönetimi Tayvan'ı Çin'in ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirirken, Tayvan yönetimi kendisini Çin ana karasından ayrı bir siyasi yapı olarak tanımlıyor. ABD'de son yıllarda Çin-Tayvan meselesinin yalnızca federal yönetim düzeyinde değil, eyalet ve yerel yönetimler düzeyinde de giderek daha fazla siyasi tartışma konusu haline geldiği belirtiliyor.

Arizona'nın Tayvan'la ekonomik bağları özellikle çip üretimi üzerinden son yıllarda hızla büyüdü. Tayvan merkezli Taiwan Semiconductor Manufacturing Company'nin (TSMC), Phoenix'in kuzeyindeki yatırımlarını genişletmek için 100 milyar dolarlık ek yatırım taahhüdünde bulunduğu bildirildi. Şirketin Arizona'daki toplam yatırımının 265 milyar dolara ulaşacağı belirtilirken, bu rakam ABD tarihindeki en büyük yabancı doğrudan yatırım olarak nitelendiriliyor.

Yaklaşık 500 Tayvanlı mühendisin Arizona'daki TSMC tesislerinde üretimin artırılması çalışmalarına katıldığı belirtiliyor. Phoenix Belediye Başkanı Kate Gallego da kentteki Tayvanlı toplulukların büyüdüğünü ve bazı hastanelerde Mandarin dilinde hizmet veren doğum birimlerinin oluşturulduğunu söyledi.

Ancak ekonomik ilişkilerin genişlemesi, Arizona'yı Pekin ile Taipei arasındaki siyasi çekişmenin de daha doğrudan taraflarından biri haline getiriyor. Çin'in resmi itirazlarına rağmen Tayvan'la ilişkilerini geliştirmeyi sürdüren Arizona yönetiminin tutumu, ABD'nin "Tek Çin" politikasının sınırları ve eyalet yönetimlerinin dış politika niteliği taşıyan adımları konusunda yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.