Antarktika’da “Buz Hafızası”: Dünya atmosferinin tarihi donmuş kasada korunacak

Buz çekirdekleri, geçmiş iklim koşullarına dair bilgileri katmanlar halinde saklayan birer “atmosfer zaman kapsülü” olarak tanımlanıyor. Ancak küresel ölçekte buzulların benzeri görülmemiş bir hızla erimesi, bilim insanlarını bu doğal arşivler tamamen yok olmadan önce koruma altına almak için zamana karşı yarışmaya zorluyor.

Avrupalı araştırma enstitülerinden oluşan Ice Memory (Buz Hafızası) Vakfı, Antarktika Platosu’ndaki Concordia İstasyonu’nda yer alan donmuş sığınağın açılışını düzenlenen törenle gerçekleştirdi. Vakıf, buz örneklerinin saklanacağı donmuş mağaranın açılışını ve kurdele kesme törenini canlı yayınladı.

İlk örnekler, Fransa’daki Mont Blanc ve İsviçre’deki Grand Combin dağlarından çıkarılan Alp buz çekirdeklerinden oluştu. Örnekler, İtalya’nın Trieste kentinden yaklaşık 50 gün süren soğutmalı buz kırıcı gemi ve uçak yolculuğunun ardından Concordia İstasyonu’na ulaştırıldı.

Açılış töreninde vakıf üyeleri, buz çekirdeklerini kutular halinde, yaklaşık eksi 52 santigrat derece sabit sıcaklığa sahip, 5 metre yüksekliğinde sıkışmış kar kütlesinin içine oyulan mağaraya taşıdı.

Ice Memory Vakfı Başkan Yardımcısı ve Venedik Ca’ Foscari Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Carlo Barbante “Buz katmanlarında hapsolmuş atmosferik gazlar, aerosoller, kirleticiler ve tozlardan oluşan fiziksel örneklerin korunması sayesinde, geleceğin araştırmacıları henüz var olmayan teknolojilerle geçmiş iklim koşullarını inceleyebilecek.” dedi.

Ice Memory Projesi, 2015 yılında Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS), Sürdürülebilir Kalkınma için Fransız Ulusal Araştırma Enstitüsü (IRD), Grenoble-Alpes Üniversitesi, İtalya Ulusal Araştırma Konseyi (CNR), Venedik Ca’ Foscari Üniversitesi ve İsviçre Paul Scherrer Enstitüsü’nün oluşturduğu bir konsorsiyum tarafından başlatıldı.

Bilim insanları bugüne kadar dünya genelinde 10 farklı buzul alanında buz çekirdeklerini belirleyip çıkardı. Önümüzdeki yıllarda bu örneklerin de Antarktika’daki mağaraya taşınması planlanıyor. Projenin önümüzdeki on yıl içindeki hedefi ise, örneklerin gelecek nesiller için korunmasını güvence altına alacak uluslararası bir sözleşme oluşturmak.

Vakıf verilerine göre, 2000 yılından bu yana buzullar bölgesel olarak yüzde 2 ila 39, küresel ölçekte ise yaklaşık yüzde 5 oranında buz kaybetti. Bu erimeyle birlikte atmosfere dair kritik bilgiler de yok olma riskiyle karşı karşıya.

BM Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Celeste Saulo “Bu buz çekirdekleri birer kalıntı değil, referans noktalarıdır. Bilim insanlarının geçmişte neyin, ne kadar hızlı ve neden değiştiğini şimdi ve gelecekte anlamalarını sağlar.” değerlendirmesinde bulundu.